بیشتر کسانی که در بازار هستند ورق گرم را به همان ورق سیاه میشناسند و این بهخاطر این است که زمانیکه به فلزهایی بنام فولاد به حالت مذاب درمیآیند و در زمانی که در حالت ذوب هستند قابلیت شکل پذیری آنها بالا است.
بنابراین با دستگاههایی به نام غلتک آنها را صاف و یکدست میکنند و به ضخامتهای مدنظر میرساند و سپس به خنک سازی این فلزها میپردازند اما زمانیکه این فلزها در مجاورت هوا قرار میگیرند سطح آنها اکسید میشود و رنگ آنها به سیاهی درمیآید، به خاطر همین به این ورق ها ورق سیاه نیز گفته می شود.
این ورق سیاه بهخاطر اجزاء تشکیلدهنده ای که دارد که یکی از این اجزا کربن هست به چند دسته تقسیم میشود که میزان درصد کربن به کار رفته در آن را نشان میدهد.
آشنایی با ورق سیاه یا همان ورق گرم
همان گونه که در بالا نیز اشاره شد زمانیکه ورقهای فولادی با درجهحرارت بالا مذاب میشوند، میتوانیم آنها را به ضخامتهای که مدنظر هست برسانیم و این نوع ورقهای فولادی به دلیل این که در دماهای پایین قابلیت شکلپذیری ندارند بههمین خاطر آنها را در دماهای بالا مذاب میکنند و سپس به آنها شکل میدهند، بعد از اینکه به ضخامت موردنظر رسیدند آنها را سریعاً به وسیله آب سرد میکنند.
اما زمانی که این عملیات سرد کردن انجام پذیرد و سطح فلز ها سیاه میشود و چون عملیات پاکسازی یا گالوانیزه کردن و روغنی کردن بر روی این سطوح انجام نمیگیرد آنها رنگ سیاه دارد به خاطر همین به آنها ورق سیاه گفته میشود.
ورقهای سیاه آلیاژهایی هستند که در آنها کربن بهکار رفته است، کربن ورق هرچه میزان کربنی که در این ورقها بهکاررفته است کمتر باشند عملیات جوش گرفتن بر روی این فلزها بهتر صورت میگیرد و قابلیت انعطاف بیشتری دارد این ورقها ضخامتشان از یک میلیمتر تا ده سانتیمتر است و هرچه ضخامت آنها بیشتر شود انعطافپذیری آنها کمتر میشود.
ورق های سیاه به دو دسته تقسیم میشوند:
1- ورق سیاه معمولی
2- ورق سیاه صنعتی
از ورق سیاه معمولی در ساختمانسازی استفاده میشود، اما از ورقهای صنعتی در ساخت پروفیل بدنه ماشینها استفاده میکنیم اگر بخواهیم مقاومت ورقهای گرم را افزایش دهیم آنها را گالوانیزه میکنیم، چون گالوانیزه در برابر زنگزدگی مقاومت بالایی دارد.
گفتیم که در واقع ترقی کربن است. چند نمونه از این ورقهای گرم را برای شما نام ببریم تا با کاربرد آنها کمی آشنا شوید.
یکی از این موارد ST33 است که دارای کمترین مقدار کربن هستش و میزان انعطافپذیری آن بالا و جوشکاری کردن بر روی آن آسانتر است.
نمونه دیگری از آن ST57 که این نمونه نیز دارای کربن است اما به نسبت ST33 دارای درصد کربن بالاتر میباشد و انعطافپذیری آن نسبت به این ورق گرم کمتر است.
بهترین نمونه از این ورقهای گرم کربن دار ST37 است که دارای درصد معینی از کربن بوده و بیشتر در صنعت به کار برده میشود و به خاطر همین به آن ورق گرم صنعتی نیز گفته میشود.
ورق گرم کربن به خاطر ظاهری که دارد بیشتر در کارهایی مورد استفاده قرار میگیرد که زیبایی آنها زیاد مدنظر نیست و بیشتر در بدنه ماشینها در ساخت پروفیلها در لولهکشی کانالکشی و ساخت بدنه کشتیها در کل در کارهایی که به ظاهر مربوط نیستن بیشتر استفاده میشود.
مزایای که این ورق دارد این است که عملیات تولید این ورق از نظر اقتصادی مقرون به صرفه میباشد و همچنین از نظر زمانی نیز در کمترین زمان بهترین نتیجه را به ما میدهد و هم چنین این ورقها از مقاومت بالایی برخوردار هستند و اینکه برای تولید آنها هزینه زیادی برای ظاهر آنها انجام نمیگیرد و این که این ورق ها بهصورت رول و صفحه در بازار عرضه میشوند، که بیشتر به صورت رولی هستند و صفحهای هم بنابر سلیقه مشتری این نمونهها را تولید میکند.
اما معایبی که این ورقها دارند این است که از نظر زیبایی زیادی ندارند و بیشتر در کارهای زمینهای مورد استفاده قرار میگیرند، سطح آنها صاف و صیقلی نمیباشد و دارای پستی و بلندی هایی باشد و این که ممکن است در شرایط آب و هوایی خاص به خاطر این که سطح آنها گالوانیزه نیست از مقاومت کمتری برخوردار باشند.
چرا ورق گرم به همان ورق سیاه معروف است
همانطور که در بالا نیز اشاره کردیم گفتیم زمانی کم به خاطر شرایط کاری مجبور هستیم که ضخامت ورقههای فولادی را تغییر دهیم آنها را در دمای بالای هزار و صد به حالت مذاب درمیآوریم و وقتیکه آنها را به ضخامت موردنظر رسانده و عملیات خنکسازی آنها انجامگرفته در سطح هوا این فلزها اکسید میشوند و این اکسید شدن باعث تغییر رنگ سطح فلز میشود، این تغییر رنگ منجر به رنگ سیاه در سطح فلز میشود و به خاطر این سیاهی به آنها ورق سیاه گفته میشود و سطح این ورقها صاف و یکدست نیست و دارای زبری و خشنی میباشد به خاطر همین از ظاهر یکدست و زیبایی برخوردار نیستند و رنگ آنها که تیره میباشد به آنها ورق سیاه گفته میشود.
تفاوتهای ورق گرم ورق سرد
گفتیم که ورق گرم سطح آنها صیقلی و یکدست نیست و دارای ناهمواریهایی است، به دلیل اینکه در اثر حرارت بالا بدست می آید و غلطکی که زده میشود سطح آن صاف و یکدست نمیباشد و سطح آن به رنگ سیاه است و از زیبایی ظاهری برخوردار نیست.
گاهی اوقات بنا به کاربردی که این ورقها دارند و نمیتوانیم از ورق گرم استفاده کنید چونکه ورق گرم دارای ضخامت بالایی هستند و انعطافپذیر نیست بنابراین زمانیکه نیاز به ورقهای داریم که برای کارهای ظریفتر باید از آن استفاده کنیم باید این ورقها را به ضخامت دلخواه مان برسانیم تا انعطافپذیری آنها حفظ شود،بنابراین گزینهای که به ذهن ما میرسد ورق سرد می باشد.
ورق سرد طی مراحلی از ورق گرم به دست میآید.
ورقهای گرمی که داریم گفتیم که براثر اکسیداسیون سطح آنها به رنگ سیاه درمیآید پس اولین مرحله طی مراحل اسید شویی سطح ورق گرم که به خاطر اکسیداسیون سیاه شده است را اکسید زدایی میکنیم، یعنی این که در این مرحله باعث میشود که رنگ سیاه آن تغییر رنگ دهد و آن سیاهی سابق را نداشته باشد،سپس دوباره این ورقها را در درجه حرارت پایین تر حرارت میدهیم و توسط غلتک هایی که آنها را یک دستتر میکند آنها به شکلهای دلخواه در میآوریم و اینکه ورق سرد به خاطره اینکه به ورق سرد مشهور هست، چونکه دمایی خیلی پایینتر از ورق گرم میباشد بعد از این مرحله آنها را به شکلهای دلخواه برش میزنند و ضخامت آنها خیلی کمتر از ورق گرم میباشد و بنابراین بهراحتی میتوانیم به شکلهایی که مدنظر ما هستند آنها را شکل دهیم اما ابعاد آنها به نسبت ورقهای گرم ابعاد کوچکتر هستند.
در ورق سرد زمانیکه فرآیند غلطک زدن آنها تمام شد و به صورتهای ورق یا همان رول درمی آیند،فرایند گالوانیزه را بر روی آنها انجام میدهند یعنی اینکه سطح آنها را گالوانیزه میکنند این گالوانیزه کردن باعث میشود که مقاومت این ورقهای سرد در برابر زنگزدگی بسیار بالا رود یعنی اینکه سطح ورقهای سردی را که به دست آمده است بعد از سمباده زدن به وسیلهی پوشش هایی بنام روی یا قلع آنها را پوشش میدهند و این پوششها باعث میشوند که مقاومت آنها افزایش پیدا کند و همچنین ممکن است که این ورقهای سرد با رنگ های متفاوت نیز پوشش داده شوند که این رنگ زدن باعث میشود که مقاومت آن نیز بالا رود و همچنین باعث زیبایی دو چندان ورقهای سرد میشود.
چون ورقهای سرد بهخاطر گالوانیزه انجام میدهند سطح صاف و صیقلی یکدستی دارند و رنگ زدن بر زیبایی آنها افزوده میکند.
گفتیم که کاربرد ورقهای سرد و گرم متفاوت است از جمله کاربردهایی که از ورقهای گرم میشود در کارهایی است که در سطح وسیعتری انجام میشود و زیبایی آنها اهمیت چندانی ندارد اما ورق سرد به خاطر انعطاف پذیری که دارد و مقاومت آنها بالا است بیشتر در کارهایی که ظاهر آن ها و کیفیتشان برای ما مهم است استفاده بیشتری دارد.
از موارد استفاده ورق سرد و استفاده در لوازم خانگی بدنهسازی خودروها و سرویسهای بهداشتی در ساختمانها و جاهایی که رطوبت بالایی دارد از ورقهای سرد بیشتر استفاده میشود، اما در کل ماده اولیه ورق سرد همان ورق گرم میباشد که در دمای پایینتری باعث تشکیل ورق سرد میشود.
