اسلب یا تختال چیست، کاربرد ها و ویژگی های آنها چیست؟

اسلب یا تختال فرقی نمیکند. تختال، اسم دیگر اسلب هست که از فرآورده های فولادی که از فرآیندی به نام نورد شمش ساخته می شود به دست می آید. اسلب کاربرد های گسترده ایی دارد که در ادامه راجع به آن صحبت میکنیم.

اسلب یا تختال چیست؟

سطح مقطع اسلب ها مستطیلی شکل هستند و به عنوان ماده ی اولیه برای ساخت محصولات نورد از جمله کویل و ورق نورد گرم مورد استفاده قرار میگیرد. اسلب ها دارای ضخامتی بین 200 الی 250 میلیمتر، عرض 650 تا حداکثر 2000 میلی متر هستند و طولی که برای آنها در نظر گرفته می شود، بین 4 الی 12 متر است.
نوع دیگری از فولاد که برای ساخت اسلب یا تختال در نظر گرفته می شود تا باعث شود مقاومت بالاتری داشته باشد، استفاده از فولادهای ضد زنگ هستند.
اسلب، دارای بازاری محدود است و سالانه حدود 20 میلیون تن تولید می شود و در چرخه خرید و فروش قرار می گیرد.
یک نکته ی مهمی که باید به آن اشاره کنم این هست که اسلب، معمولا در کشور ما با نام تختال شناخته می شود که آن را با فولاد کربنی می سازند؛ البته این نکته هم باید درنظر داشت که تمامی اسلب ها فولادی ساخته نمیشوند و ممکن است جنس های متفاوتی داشته باشد.
توجه به تولید این محصول با کیفیت بالا در ایران از اهمیت زیادی برخوردار است.

در ادامه راجع به:

– روش ها و فرآیند تولید اسلب
– کارخانه های تولید کننده اسلب در ایران
– ویژگی های اسلب
– کاربرد های اسلب

صحبت میکنیم.

مطلب پیشنهادی : لوله گالوانیزه تست آب

روش ها و فرآیند تولید اسلب

تولید اسلب یا تختال از استخراج سنگ آهن از معادن آغاز می شود. سنگی که استخراج می شود از خلوص بالایی برخوردار نیست و نیاز به احیا کردن دارد که به دو صورت انجام می شود:

– احیای مستقیم<ریخته گری>
– احیای غیرمستقیم<نورد گرم>

سه روش عمده برای تولید اسلب مطرح است که عبارتند از:

روش کوره بلند

یک روش سنتی برای تولید اسلب، روش کوره بلند است که از طریق احیا غیر مستقیم می باشد. با توجه به اینکه در کشور ایران منابع زغال سنگ مرغوب است این روش یک روش کاربردی می باشد. در ابتدا سنگ آهن به همراه آهک وکک وارد کوره بلند می شود و آهن خام، با حذف کربن و اضافه کردن اکسِیژن فولاد خام به دست می آید. در ادامه فرآیند در واحد ریختگری مداوم، مواد مذاب به داخل قالب رسخته می شود با جدا کردن محصول از قالب و عملیات پاشش آب خنک تختال خنک شده و به شمش منجمد تبدیل می شود. در نهایت با برش های مختلف می توان به طول های مورد نظر اسلب دست یافت.

روش کوره القایی

روش کوره القایی، هزینه بالایی به دلیل استفاده از برق، الکترود و مواد افزودنی به همراه دارد. این روش دارای دو مشکل می باشد که باعث شده در فولاد سازی ایران مورد استفاده قرار نگیرد.
1- این کوره به خوبی نمیتواند اکسیژن را کنترل کند و همین امر باعث عیوبی در محصول می باشد زیرا به دلیل قلیایی اکسیژن محلول در مذاب اکسید شدن فرو آلیاژ پیش می آید.
2- فسفر زدایی و گوگرد زدایی کوره القایی.

روش کوره الکتریکی

در این روش سبد های آهن در داخل کوره ریخته می شود. به دلیل کمبود منابع قراضه در جهان و نیز رشد فزآینده قیمت آن در طول سال های گذشته، در این روش به همراه قراضه از آهن اسفنجی نیز برای ذوب در کوره استفاده می شود؛ بنابراین همزمان با ذوب آهن قراضه ها، ترکیبی از آهن اسفنجی و مواد سرباره ساز مانند کک، بتنونیت، آهک سایر مواد افزودنی از قسمت بالای کوره به ذوب افزوده می شود و بعد از نمونه گیری با افزودن اکسیژن، ناخالصی ها به ویژه کربن در مذاب اکسید می شوند. سرانجام با همگن سازی فولاد مذاب تولید می شود. در واحد ریخته گری، فولاد مذاب به داخل قالب مسی ریخته و سپس با پاشیدن آب خنک به شمش فولادی منجمد تبدیل می شوند.

ویژگی های اسلب

در فرآیند ساخت اسلب ها باید یک سری نکات ویژه و مهمی مدنظر قرار بگیرد و رعایت شود. یه بهتر است بگوییم که اسلب یا تختال دارای یک سری ویژگی های هستند که عبارتند از:

*مهمترین نکته ایی که باید درنظر گرفت این است که سطح اسلب ها باید بدون هیچگونه ترک خوردگی باشد و سطح صاف و یکدست داشته باشد.
*نباید روی سطح آنها اثری از پوسیدگی باشد.
*بهتر است روی سطح اسلب ها با ورق های فولاد و ضد زنگ پوشیده شود که میتوان روی هردو طرف آن محصول باشد. با این روش اسلب ها میتوانند کارایی بهتری داشته باشند.
*جنس اسلب ها از فولاد است و از آلیاژهای مختلفی مانند آهن، مس، منگنز، کروم، نیکل، سیلیسیم و مولیبدن تشکیل شده است.

کاربرد های اسلب

اسلب، بیلوم و بیلت محصولات پیش‌ساخته‌ی فولادی هستند؛ به این معنا که بسیاری از قطعات فولادی از این‌ها ساخته می‌شوند. در ساخت بسیاری از مقاطع فولادی مانند لوله، میلگرد و همچنین تیرآهن از بیلوم و بیلت استفاده می شود. این در حالی است که از اسلب برای تولید محصولات تخت فولادی، مانند کویل یا ورق‌هایی استفاده می شود که در صنعت ماشین‌آلات سنگین کاربرد دارد. مهمترین کاربرد اسلب، دست یافتن به انواع ورق فولادی است. در واقع اسلب، شمش، شمشال کاربرد گسترده ای ندارد. برای تولید هر نوع ورق فولادی ابتدا بایستی اسلب را تا دمای مشخصی حرارت داد. محصولی که پس از نورد اسلب روانه بازار می گردد، ورق سیاه یا ورق گرم است. همین ورق گرم تولیدی تحت عملیاتی به سایر ورق ها، مانند ورق روغنی، ورق گالوانیزه، ورق اسیدشویی و… تبدیل می شود.

سخن آخر

در این مقاله به معرفی اسلب یا همان تختال اشاره شد. همان طور که گفتیم، در ساخت ورق و کویل از اسلب یا تختال استفاده می شود و کارخانه‌های متعددی در این زمینه فعالیت دارند. با توجه به مطالب گفته‌شده، می‌توان نتیجه گرفت که سه روش برای تولید اسلب وجود دارد که از مهم‌ترین آن‌ها روش کوره‌ی بلند است که در ایران، محبوبیت زیادی دارد.