هیچ می دانستید که ساچمه پاشی هم یکی از روش های از بین بردن ضایعات روی قطعات فلزی مثل زنگ زدگی است؟ زمانی که یک قطعه فلزی در معرض رطوبت، نور خورشید یا تغییرات آب و هوایی قرار می گیرد، به مرور زمان از لحاظ کیفیت افت پیدا می کند. جدا از بحث کارایی این قطعه، ظاهر این قطعات است که بسیار ناخوشایند می شود.
اما برای رفع این مشکل روش های گوناگونی وجود دارد که باعث می شود آلودگی ها از سطوح فلزی پاکسازی شوند تا قطعه مورد نظر ظاهر بهتری پیدا کرده و البته روند خوردگی آن کندتر شود. یکی از این روش ها ساچمه پاشی است.
ساچمه پاشی یا شات بلاست نوعی فرایند پاکسازی فلزات به شکل عمیق و تمیز کردن آن ها از سطح اکسید شده یا ضایعات ریز اضافی فلزی است که نه تنها ظاهر قطعه را تحت تاثیر قرار می دهد، بلکه به مرور بر کارایی آن هم اثرات منفی خواهد داشت. در برخی از مواقع از این روش مکانیکی برای آماده کردن سطح یک قطعه به منظور انجام فرایندهای گوناگون مثل رنگ کاری، ماشین کاری و جوشکاری استفاده می شود.
کافیست کمی در اسم این روش دقیق شویم که تا حدودی با نحوه عملکرد آن آشنا شویم. در این شیوه پاکسازی برای تمیز کردن سطوح فلزی از اجزای ساچمه ای کروی شکلی استفاده می شود تا قدرت سایندگی بیشتر و بهتری را برای تمیز کردن سطح مورد نظر داشته باشد. این شیوه یکی از روش های ساب پاشی است که در یک مقاله اختصاصی از آهن شهر به طور مفصل درباره آن صحبت کردیم.
مطلب پیشنهادی : پروفیل مبلی
در عملیات ساچمه پاشی ذرات ریز فلزی موسوم به ساچمه با سرعت و فشار بالا روی سطح قطعه فلزی مورد نظر پاشیده می شوند. این برخورد فلزات با یکدیگر موجب سایش سطح مورد نظر و پاکسازی آن از هر نوع آلودگی می شود. اما نکته مهم در استفاده از ساچمه ها اندازه و سایز آن ها است. در اصل میزان آلودگی سطح مورد نظر است که سایز ساچمه مورد استفاده را مشخص می کند. هر چه میزان این آلودگی بیشتر باشد، اندازه ساچمه ها بزرگتر خواهد بود.
ساچمه پاشی به عنوان یک روش ساب پاشی نکات خاص خود را دارد. برای مثال علاوه بر اندازه ساچمه، میزان فاصله از سطح و سرعت پاشش ذرات هم بسیار مهم و قابل توجه است. به همین دلیل است که این شیوه تنها از پس افرادی بر می آید که با آن آشنایی کامل دارند. روش های پاشیدن ذرات ساچمه ای روی سطوح متنوع است. یکی از پر استفاده ترین این روش ها، شیوه چرخ سانتریفیوژی است.
برای استفاده از روش ساچمه پاشی چرخ سانتریفیوژی در قدم اول دستگاه مورد نظر باید با استفاده از ذرات کروی شکل ساچمه ای پر شود. زمانی که سرعت مورد نیاز دستگاه تکمیل شد، قطعات به قسمتی از دستگاه که وظیفه پاشش را بر عهده دارد و با نام نازل شناخته می شود، منتقل خواهد شد.
در انتها این دستگاه چرخ سانتریفیوژی است که به وسیله قسمت نازل خود ذرات ساچمه را به حرکت در آورده و منجر به پاشش آن ها از قسمت دهانه دستگاه روی سطح مورد نظر می شود. ناگفته نماند اکثر این دستگاه ها از یک بخش برخوردار هستند که باعث به جریان افتادن عملیات بازیافت می شود. جالب است که بدانید این قسمت به فرایندی مجهز است که بر اساس آن می توان ساچمه های استفاده شده را دوباره در چرخه بازیافت و استفاده مجدد قرار داد.
مطلب پیشنهادی : لوله سیاه مانیسمان
گفتیم که ساچمه ها ذرات فلزی هستند. این ذرات می توانند از طیف وسیعی از آلیاژها ساخته شوند. برای مثال فولاد به دلیل قدرت بی نظیر خود یکی از این مواد اولیه محسوب می شود. به جز فولاد دیگر مواد از جمله روی، مس و آلومینیوم هم در ساچمه سازی مورد استفاده قرار می گیرند. بنابراین با استفاده از این مواد می توان ذرات فلزی را تولید کرد که به منظور پاکسازی سطوح فلزی در فرایند ساچمه پاشی مورد استفاده قرار می گیرند.
اما باید ببینم که از فرایند شات بلاست در چه مواردی می توان استفاده کرد؟ به عبارت دیگر کدام یک از قطعات قابلیت تحمل بار سنگین ساچمه پاشی را برای پاکسازی دارند. در جواب باید بگوییم که علاوه بر قطعات ساخته شده از آلیاژهایی مثل فولاد کربنی، چدن، فولاد ساختمانی، تیتانیوم، فولاد ضد زنگ و مس موارد دیگری مثل بتن و حتی نوع خاصی از سرامیک هم می توانند از این فرایند استفاده کنند. این روش مزایای خاص خود را دارد که در ادامه به معرفی آن ها می پردازیم.
تنها نکته مهم در استفاده از این روش توجه به حفظ ایمنی تنفسی افرادی است که با انجام عملیات ساچمه پاشی را بر عهده دارند.
