امروزه صنعت ساختمان سازی، ساخت ماشین آلات و سازه های فلزی از اهمیت به سزایی برخوردار است. در عین حال که این سازه ها بسیار مفید و کارآمد هستند، ممکن است تحت شرایطی عملکرد آن دچار اختلال شود. یکی از این عوامل، وقوع پدیده گالینگ است.
اصطحکاک به عنوان یکی از عوامل وقوع پدیده گالینگ شناخته می شود. به منظور جلو گیری از ایجاد پدیده گالینگ باید این قضیه را بدانیم که چگونه و به چه صورت ایجاد می شود؛ کدام مواد نسبت به این پدیده حساس تر هستند و چه روش هایی برای کم کردن یا از بین بردن تاثیرات آن استفاده می شود؟ برای اینکه این مطالب را بهتر درک کنید در این مقاله مارا همراهی کنید تا بیشتر راجع به آن صحبت کنیم که در ادامه مقاله شامل موضوعات زیر می باشد:
– گالینگ چیست
– علت وقوع پدیده گالینگ چیست
– کدام فلزات بیشتر در معرض گالینگ قرار می گیرند
– پدیده گالینگ در چه زمانی رخ می دهد
– چگونه از وقوع پدیده گالینگ جلوگیری کنیم
گالینگ چیست
پدیده گالینگ در واقع نوعی آسیب و فرسودگی است که در سطح فلزاتی که تحت شرایط خاصی از گرما، فشار و اصطکاک هستند ممکن است رخ دهد. این پدیده در فلزاتی رخ می دهد که در مجاورت هم قرار گرفته باشند. در طی این پدیده گالینگ، بین دو سطحی که در مجاورت هم هستند و به هم چسبیده اند، اصطکاک و در نتیجه فشار و گرما و همچنین چسبندگی بین دو سطح ایجاد می شود. در پی این پدیده، خراش و آسیب دیدگی در سطح زیرین شکل می گیرد و ساختار کریستالی آن دچار آسیب می گردد. بخشی از مواد یکی از این دو سطح به سطح دیگر چسبیده و سطح مجاور را دچار بریدگی و خراشیدگی می کند. پدیده گالینگ بیشتر در فلزات و قطعاتی رخ می دهد که به خوبی روغن کاری و روان کاری نشده باشند و بنابراین اصطکاک بین سطوح بیشتر می شود و گرما و فشار بیشتری تولید می گردد، همه این عوامل دست به دست هم می دهند تا این پدیده بیشتر و راحت تر رخ دهد. پدیده گالینگ عموماً علاوه بر سطوح متصل کننده در عملیات فرزکاری و تراشکاری نیز ممکن است رخ دهد و مقداری از فلز مربوطه، بر روی ابزار بچسبد. در این صورت روی نوک ابزار برآمدگی هایی را ایجاد کرده که باعث اختلال در عملکرد درست ابزار مربوطه می شود و ادامه عملیات ماشین کاری را دچار اختلال می کند. همچنین ادامه عملیات ماشین کاری با آن برآمدگی ها صداهای ناهنجاری را نیز تولید خواهد کرد.
مطلب پیشنهادی : قوطی گالوانیزه
علت وقوع پدیده ی گالینگ چیست
زیاد شدن نیرو های اصطحکاکی، دلیل وقوع این پدیده است که باعث به وجود آمدن سایش چسبیده شده و غالبا زمانی اتفاق می افتد که دو یا چند فلز، تحت فشار زیاد با یک دیگر در تماس قرار می گیرند.
وقوع این پدیده، مستلزم آن است که ماده، شکل پذیر و دارای ساختار کریستالی مولد چسبندگی باشد. بسیاری از فلزات این دو ویژگی را دارند و به همین دلیل، پدیده ی گالینگ، غالبا روی فلزات اتفاق می افتد. دلیل اصلی وقوع پدیده ی گالینگ، اصطحکاک شدید است. اصطحکاک، نیروی مورد نیاز برای چسبندگی تامین می کند.
یک نکته ای که باید به آن اشاره کنم این است که: به صورت کلی می توان گفت که پدیده گالینگ وقتی اتفاق می افتد گه سه عامل اصطحکاک، شکل پذیری، و جذب چسبندگی حضور داشته باشد؛ یعنی گالینگ، معمولا روی فلزات نرمی که تحت فشار هستند، تاثیر می گذارد.
کدام فلزات بیشتر در معرض گالینگ قرار میگیرند
پدیده گالینگ معمولاً در سطوح با جنس فلزی رخ می دهد ولی باید به این نکته توجه داشت که برخی از فلزات به دلیل داشتن برخی مشخصات به طور ذاتی قابلیت بیشتری برای پذیرش این پدیده دارند و به طور واضح تر این فلزات به دلیل ساختار بلوری و اتمی که دارند، به نسبت سایر فلزات آسیب پذیرتر هستند. مثلاً فولاد ضد زنگ مارتنزیتی ، فولاد سخت کاری شده و فولاد آنیل شده در برابر پدیده گالینگ مقاوم تر از فلزاتی مانند تیتانیوم ، آلومینیوم و فولاد ضد زنگ آستنیتی هستند. آلیاژهای مفرغ و برنج نیز در برابر این پدیده مقاومت خوبی از خود نشان می دهند. این نکته قابل ذکر است که در وقوع پدیده گالینگ حتماً نباید دو فلز از یک جنس باشند، این پدیده در قطعاتی که از جنس فلزات متفاوت هستند ولی در تماس و اصطکاک شدید هم قرار دارند نیز می تواند رخ دهد. به طور کلی فلزات نرم تر بیشتر مستعد پدیده گالینگ بوده ولی همان فلزات با همان جنس اگر سخت کاری شوند، در برابر گالینگ مقاوم تر می شوند.
پدیده گالینگ چه زمانی رخ میدهد
مصارفی که در آنها فلزات شکلپذیر، تحت اصطکاک شدید با یکدیگر قرار میگیرند، معمولاً بیشترین حساسیت را نسبت به گالینگ دارند.
اتصالدهندههایی که از جنس فولاد ضدزنگ و آلومینیوم هستند، از متداول ترین نمونههای تحت تأثیر این پدیده میباشند و دلیلش، نیروی اصطکاکی است که این فلزات، هنگام پیچشدن تحمل میکنند. هرگونه ماشینآلات فلزی که تحت اصطکاک شدید کار کنند، در معرض خطر وقوع گالینگ هستند.
مطلب پیشنهادی : لوله گازی
چگونه از وقوع پدیده گالینگ جلوگیری کنیم
چندین روش مؤثر برای جلوگیری از وقوع این پدیده وجود دارد:
• انتخاب فلزی که چندان مستعد این پدیده نباشد
• استفاده از روانکنندهها برای کاهش میزان اصطکاک
• حصول اطمینان از تمیز بودن سطح تماس با فلز؛ زیرا ضایعات باقیمانده بر سطح، منجر به افزایش اصطکاک و متعاقباً افزایش پدیدهی گالینگ میشوند.
• نصب هلیکویل که میتواند باعث کاهش وقوع گالینگ در فلزاتی مانند آلومنیوم شود. (مغزی هلی کويل، مفتولی با جنس فولاد ضد زنگ است که مثل فنر، پیچیده شده و میتواند جایگزین کلیهی رزوههای مادگی میلیمتری و اینچی شود.)
• کاهش فشار وارده بر سطوح تماس فلزات نیز میتواند از وقوع این پدیده، جلوگیری کند.
نتیجهگیری نهایی
در این مطلب، به صورت کامل در مورد پدیدهی گالینگ صحبت شد. همان طور که اشاره کردیم، این پدیده، باعث جدایی فلز از جزیی میشود که از ابتدا به آن متصل بوده و خیلی سریع هم اتفاق میافتد. روشهای مؤثری برای جلوگیری از این امر وجود دارد که تا حدود زیادی برای پیشگیری از پدیدهی گالینگ، موثر هستند.
