فولاد نسوز و انواع آن

فولاد نسوز از آن دسته فلزاتی است که در برابر حرارت و سایش مقاومت بالایی دارد. عناصری مانند نیوبیم، مولیبدن، تنگستن، رنیم و تانتالیوم از جمله مواد مؤثر در تشکیل فلزات نسوز محسوب می‌شوند. این عناصر از ویژگی‌های کلیدی برخوردار هستند که نقش تعیین کننده‌ای در تحمل فلز در دماهای بالا دارد. به عبارتی فلزات نسوز از جمله فولاد نقطه ذوب بالای 2 هزار درجه سانتیگراد دارند.

تمامی این مواد متراکم هستند و در برابر خوردگی در صورتی که خالص باشند، مقاومت بالایی دارند. استحکام فلزات نسوز از سایر فلزات در دماهای بالا بسیار بیشتر است. ترکیبات فلزات نسوز به شکل گسترده ای در تولیدات مختلف از جمله فولادهای آلیاژی، آلیاژهای مقاوم به حرارت و فولاد ضد زنگ استفاده می شود. در ادامه به صورت مفصل‌تری در مورد فلزات نسوز خصوصاً فولاد صحبت خواهیم کرد.

فولاد نسوز چیست؟

فولادهای نسوز نوعی از آلیاژ هستند که دوام بسیار زیادی در برابر تنش‌های حرارتی و مکانیکی ناشی از بالا بودن دما دارند. یک ویژگی در بین تمامی این فلزات مشترک است و آن هم مقاومت در برابر زنگ زدگی و ساییدگی است. از مزایای برجسته این آلیاژها همانطور که ذکر کردیم می توان به نقطه ذوب بالا، سختی و حفظ خواص مکانیکی در دماهای زیاد اشاره کرد که این قطعات را برای بسیاری از صنایع محبوب می کند.

مطلب پیشنهادی : لوله گالوانیزه تست آب

از فولاد نسوز در چه مواردی استفاده می شود؟

ترکیبات فولاد و فلزات نسوز در صنایع مختلفی کاربرد دارد. از جمله این کاربری ها می توانیم به موارد زیر اشاره کنیم.

1.تولید قطعات صنعتی

گفتیم که برترین ویژگی فلزات نسوز از جمله فولاد می‌ توان به تحمل بالای آن ها در برابر دمای زیاد اشاره کرد. همین مزیت باعث شده است که چنین قطعاتی به یک انتخاب ایده آل برای تولید انواع تجهیزات صنعتی از جمله لوله ها، میله ها، ورق ها، انواع سپر و الکترودهای ذوب شیشه تبدیل شوند.

2.صنایع هوا فضا

از دیگر کاربردهای فولاد نسوز، صنعت هوا فضا است. چنین صنایعی به موادی نیاز دارند که هم از نظر تحمل حرارت و هم از نظر خواص مکانیکی قدرتمند باشند. به همین دلیل است از فلزات نسوز برای تولیدات هوا فضا استفاده می شود.

3.تولید وسایل الکترونیک

فلزات نسوز هادی الکتریکی پرقدرتی هستند. این قطعات همچنین به دلیل استحکام بالا پیشنهادی عالی برای تولید قطعات الکترونیکی سخت محسوب می شوند. این قطعات هم به دلیل رسانایی عالی و هم انتشار کم عناصر مضر است که در این صنایع محبوب شده اند.

4.استفاده در صنایع شیمیایی و هسته ای

یکی از عناصر استفاده شده در فولاد نسوز تانتالیوم است که در مقابل اثرات خورنده مواد شیمیایی واکنش نشان نمی دهد. از طرفی این ماده در برابر حرارت نیز مقاوم است که باعث می شود برای صنایع شیمایی یک انتخاب فوق العاده محسوب شود. از فلزات نسوز همچنین در صنایع هسته ای به دلیل مقاومت در برابر اشعه ایکس و اشعه گاما استفاده می شود.

5.استفاده در صنایع پزشکی

صنعت پزشکی نیز از دیگر کاربری های فلزات نسوز است. تولید کنندگان از این مواد برای تولید انواع تجهیزات پزشکی و دندانپزشکی مستحکم و مقاوم بهره می برند. این قطعات به ویژه در تولید اسکنرهای ام آر آی به صورت آهنربای رسانا استفاده می شود.

مطلب پیشنهادی : پروفیل ساختمانی

انواع فولاد نسوز

فولاد نسوز هم مانند سایر قطعات فلزی در انواع مختلف و گریدهای گوناگون ساخته می شود. این نوع فولاد در چهار دسته زیر تقسیم بندی می شود.

1.فولاد سخت رسوبی

این نوع فولاد از نظر مقاومت در برابر دما و حرارت بالا در پایین ترین سطح فولادهای نسوز قرار دارد و خود به زیر مجموعه های مختلف رسوبی آستنیتی، نیمه آستنیتی و مارجینگ تقسیم بندی می شود.

2.فولاد آستنیتی

این نوع فولاد از دیگر فولادهای نسوز است که البته مقاومت حرارتی بالاتری از سایرین دارد. فولاد آستنیتی در درجه های مختلف 200 تا 300 تولید می شود و از ویژگی های برتری از جمله استحکام کششی بالا و مقاومت بی نظیر برخوردار است.

3.فولاد فریتی

فولادهای سری فریتی در برابر پوسیدگی و خوردگی استحکام خوبی دارند. فلزاتی که در این دسته قرار می گیرند از درجه 400 فولادهای نسوز برخوردار هستند که در حرارت های زیاد نیز عملکرد خوبی از خود دارند.

4.فولاد مارتنزیتی

فولاد مارتنزیتی نیز در دسته درجه های 400 فولاد نسوز قرار می گیرد. اما نکته جالب در مورد این فولاد خاصیت مغناطیسی آن در دماهای مختلف است. البته این تنها مزیت این فلز نیست، زیرا مقاومت در برابر پوسیدگی، خراشیدگی و فرم پذیری مناسب هم از دیگر ویژگی های برجسته ای است که می توانیم برای فولاد مارتنزیتی برشمریم. البته مقاومت این دسته از فولادهای نسوز به اندازه نوع نیمه آستنیتی بسیار زیاد نخواهد بود.