به طور کلی، ورق های فلزی از نورد گرم یا سرد تولید می شوند. تولیدکنندگان این محصول با توجه به نیاز و کاربرد این ورق ها، یک سری تغییراتی در شکل و ظاهر آنها ایجاد می کنند. به علاوه تغییراتی که در ظاهر آن صورت می پذیرد، روی سطح این ورق با ایجاد تعداد زیادی از حفره به اشکال گوناگون تولید و عرضه به بازار می شود؛ این ورق که اصطلاحا (پانچ) نامیده می شود، دارای کاربردها، ویژگی ها، و انواع خاصی است. در ادامه با ما همراه باشید تا در مورد ورق پانچ بیشتر بدانیم و مواردی همچون:
– ویژگی های ورق پانچ
– انواع ورق پانچ
– ابعاد ورق پانچ
– کاربرد های ورق پانچ
– خم کاری در ورق پانچ فولادی
– دستگاه NC و CNC در تولید ورق پانچ
ورق پانچ چیست
ورق پانچ، نوعی ورق فلزی است که با ایجاد تعداد زیادی از حفره هایی با اشکال مختلف روی سطح آن تولید و عرضه به بازار خرید و فروش می شود. این ورق ها معمولا به صورت دستی و یا با استفاده از دستگاه CNC پانچ می شوند. اما نکته مهم این است که ورق های پانچ از ورق های فلزی معمولی تولید شده و در مراحل بعد از نورد، حفره گذاری می شود. منافذ موجود سطح این ورق، به صورت شکا های مربع، دایره، ستاره ای و لوزی روی سطح این ورق ها ایجاد می شوند، اما مدل دایره ای مشبک این ورق کاربرد بیشتری دارد.
ویژگی های ورق پانچ
سطح جلویی این ورق، کاملا ضد لغزش است و از استحکام بسیار بالایی در مقابل انواع خوردگی و اکسید آهن برخوردار است. از دیگر ویژگی های این، به موارد زیر می توان اشاره کرد:
- عملکرد عالی صوتی و کنترل ارتعاش
- تنوع بالا در اشکال و سایز های مختلف
- مهار خورشید و انواع اشعه
- صرفه جویی در مصرف انرژی
- تصفیه و فیلترینگ مناسب
- ضدزنگ و بدون ایجاد خوردگی
- سطح ضد لغزش
- مقاومت بسیار بالا در برابر حرارت و ضربه
نکته: ورق پانچ، با توجه به نحوهی تولید آن، شکل ظاهری خاص و مشخصه های مکانیکی و فنی، ویژگی های متعددی دارد. استفاده از ورق های پانچ، موجب صرفه جویی در مصرف انرژی نیز میشود.
انواع ورق پانچ
تا اینجا اطلاعات اندکی راجع به این ورق به دست آوردیم، حال می خواهیم راجع به انواع این ورق صحبت کنیم.
ورق پانچ فولادی
از فرآیند ورق های فولادی نورد گرم یا سرد، ورق پانچ تولید می شود؛ ورق پانچ سیاه (که با ورق نورد گرم تولید شده است) مقاومت بیشتری در برابر ضربه و دما دارد. این در حالی است که ورق پانچ نورد سرد، خواصی مانند مقاومت در برابر فرسایش و رطوبت دارد.
ورق پانچ گالوانیزه
این ورق، جزء ورق های فولادی محسوب می شود، اما یک تفاوت ویژه با دیگر ورق های فولادی دارد؛ ورق گالوانیزه ی فولادی به سبب انجام فرایند گالوانیزاسیون یا «روی اندود کردن» روی آن، مقاومت بیشتری در برابر اکسید آهن یا خوردگی های احتمالی محصولات فولادی دارد.
ورق پانچ استیل
ورق استیل به فولاد کم کربن هم معروف است و ویژگی بسیار برجسته ی آن (مانند ورق گالوانیزه) مقاومت در برابر انواع خوردگی است. ورق پانج استیل، بین انواع ورق های پانچ، بسیار پرطرفدار است و در صنایعی مانند پتروشیمی، آبرسانی، نیروگاه های تولید برق و صنایع دارویی و غذایی استفاده می شود.
ورق پانچ آجدار
ورق آجدار، نوعی از ورق فولادی است که برآمدگی ها و آج هایی در سطح ظاهری خود دارد. ورق آجدار، قابلیت ویژه ای در ایجاد اصطکاک دارد و این نکته، بسیاری از مشکلات صنعتی و غیر صنعتی را حل می کند. از ورق های پانچ آجدار در بخش هایی مانند راه سازی، ساخت پله های فرار اضطراری، دستگاه های صنعتی و ساخت ماشین آلات، زیاد استفاده می شود.
ورق پانچ روغنی
ورق روغنی، نوعی از ورق فولادی است که با فرآیند نورد سرد ساخته می شود. محصولات نورد سرد، تفاوت های زیادی با محصولات نورد گرم دارند؛ یکی از این تفاوت ها، ویژگی های ظاهری است. ورق روغنی، برخلاف ورق سیاه، ظاهری بسیار صیقلی و براق دارد. از ورق پانچ روغنی در صنایع روکار و به منظور زیبا سازی محصولات ساخته شده از فولاد، استفاده می شود.
ورق پانچ رنگی
ورق پانچ با فرآیند پوشش دهی رنگ الکترواستاتیک در رنگ های گوناگون و مختلفی تولید می شود. ورق های پانچ رنگی از پایه ی ورق های گالوانیزه تولید می شوند که علاوه بر پوشش روی محافظ، با پوشش رنگ الکترواستاتیک نیز آمیخته و ترکیب می شود.
ابعاد ورق پانچ
ورق پانچ، بسته به این که از چه جنسی باشد یا در کدام کارخانه تولید شده باشد، ابعاد مختلفی خواهد داشت. ابعاد و سایز های پرکاربرد این نوع ورق، عبارتند از:
* ورق پانچ سیاه: به سبب این که از ورق سیاه تولید می شود، ضخامت بسیار متنوعی دارد؛ معمولا از 0.2 تا 200 میلی متر متغیر است
* ورق پانچ گالوانیزه: این ورق با ضخامت 0.2 تا 8 میلی متر ساخته می شود
* ورق پانچ روغنی: تنوع بسیار کمی دارد؛ در ضخامت های 0.5 تا 1.5 میلی متر تولید می شود
کاربردهای ورق پانچ
ورق پانچ در انواع شکل ها اعم از دایره ای، کشویی، مربعی، لوزی، ستاره ای، زنبوری و … قابلیت تولید دارد. یکی از معمول ترین و زیباترین کاربرد های ورق مشبک، استفاده در معماری معاصر برای فضاسازی خارجی می باشد. از جمله دیگر کاربرد های ورق پانچ می توان به موارد زیر اشاره کرد:
• محافظت در برابر آفتاب: ورق های پانچ شده یکی از بهترین راه حل ها برای ایجاد یک سایبان به همراه تهویه هوا هستند که اغلب بعنوان صفحه سایه در برابر آفتاب و در اتاق هایی که نیاز به تهویه نیز دارند استفاده می شود. استفاده از این ورق ها باعث کاهش قابل توجه انرژی گرمایشی و تهویه مطبوع می شود. همچنین از این ورق می توان به جای توی گابیون نیز استفاده کرد.
• کاهش دهنده صدا و ارتعاش: از ورق پانچ مشبک اغلب برای ساخت دیوار های کاهش ارتعاش، صدا و سقف های کاذب استفاده می شود. در محیط های پر سر و صدا، این ورق ها می توانند اثرات نامطلوب روی کارگران را تا حد زیادی محدود کنند.
• پنل های ساخت نرده: از ورق پانچ می توان در نرده کشی راه پله ها نیز استفاده کرد. طراحی نرده ها با ورق پانچ به اشکال مختلف می تواند طراحی جذابی برای بنای شما بسازد.
• صنایع غذا و نوشیدنی: در این صنایع از ورق مشبک در انواع خشک کن ها، مزارع پرورش ماهی، دستگاه های مرتب سازی، پرس میوه و سبزیجات و … استفاده می شود.
• صنایع وابسته به انرژی و مواد شیمیایی: برای فیلتر کردن، دستگاه های تصفیه هوا، صفحات جداکننده باتری، سانتریفیوژ و …
• تجهیزات اتوموبیل: برای فیلتر های روغن، شبکه های داخل رادیاتور، تهویه موتور و…
مطلب پیشنهادی : لوله سیاه صنعتی
خم کاری در ورق پانچ فولادی
خمکاری در ورق ها با اهدافی مانند رسیدن به هندسه ی مورد نظر، زیباسازی یا تغییر کاربری انجام می شود. ورق پانچ در برخی موارد، بعد از خمکاری، دچار تغییر ابعاد میشود؛ البته این نکته رو در نظر داشته باشید، که تغییر ابعاد در این ورق، نشاندهنده ی یک خمکاری غیر اصولی است. پیشنهاد متخصصان به تکنسین ها این است که ورق پانچ یا سایر ورق های فولادی را با دستگاه های تخصصی و دانش کافی، خمکاری کنید.
دستگاه NC و CNC در تولید ورق پانچ
همان طور که اشاره کردیم، پانچ کزدن ورق های فلزی به دو روش دستی و یا با دستگاه CNC انجام می شود. روش دستی به دلیل اینکه از دقت پایین و کاهش کیفیت ورق برخوردار است، چندان مورد استفاده نیست. اما دو دستگاه NC و CNC، کاربرد گسترده ای در ساخت ورق های پانچ دارند. سوال اینجاست که این دو دستگاه، چه تفاوتی با یکدیگر دارند. دستگاه NC، نوعی از دستگاه پانچ زن است که به صورت دستی هدایت و کنترل می شود، اما دستگاه CNC به وسیله ی کامپیوتر و با انتقال کدها و رقم های ریاضی به دستگاه پانچ زن، فرآیند را تکمیل می کند.
سخن پایانی
ورق پانچ، نوعی از ورق فلزی است که با حفره هایی روی سطح آن، تولید و عرضه به بازار می شود. ورق پانچ با توجه به این ویژگی منحصر به فرد، در صنایع گوناگونی مانند مبلمان سازی شهری، ساخت انواع سقف و ساخت پله های خروج اضطراری، کاربرد گسترده ای دارد. ورق پانچ در انواع متنوعی، مانند ورق استیل، ورق گالوانیزه، ورق رنگی و ورق آجدار پانچ، تولید می شود.
