لوله گازی و لوله مانیسمان، جز پرکاربرد ترین لوله های صنعتی هستند. ما در این مقاله می خواهیم به تفاوت میان آن ها بپردازیم، اما ابتدا باید هر دو لوله را به صورت مختصر برایتان توضیح دهیم تا شناخت از هر دو لوله داشته باشیم و سپس در مورد تفاوت هایشان صحبت کنیم. این گونه تفاوت میان این دو لوله پرکاربرد صنعتی را بهتر درک خواهیم کرد.
لوله گازی چیست
لوله گازی به لوله ای از جنس فولاد یا پلی اتیلن گفته می شود که برای انتقال گاز از محل پالایشگاه تا ایستگاهی که شاهد افت و کم شدن فشار گاز در ورودی شهرها خواهیم بود، جهت توزیع کاربرد دارد. از آنجایی که این لوله ها مخصوص انتقال گاز است، با نام «لوله گازی فولادی» شناخته می شود. علت استفاده از ورق های گالوانیزه در ساخت این لوله ها، افزایش مقاومت لوله در برابر انواع خوردگی ها و رطوبت هایی است که سلامت این لوله ها را تحدید می کند. لوله های گازی فولادی با توجه به مقاومتی که در برابر ضربه های ناگهانی دارند، نسبت به سه جنس مس، برنج و پلی اتیلن انتخاب مناسب تری هستند؛ به سبب همین مسئله، از لوله های گازی فولادی، معمولاً در پروژه های بزرگ گازی، به وفور استفاده می شود.
لوله گاز در نیروگاه ها، صنایع پتروشیمی، ساختمان ها، پالایشگاه ها و سوله های صنعتی مورد استفاده قرار می گیرند. همچنین در لوله کشی سیستم هوای فشرده نیز از این لوله ها استفاده می شود. در بخش توزیع، خطوط لوله گاز به دو دسته لوله تغذیه و لوله شبکه توزیع تقسیم می شوند. لوله تغذیه گاز را از ایستگاه های تقلیل فشار به داخل شهرها انتقال می دهد. سپس شبکه توزیع، گاز طبیعی را در خطوط لوله شهری، توزیع می کند.
مطلب پیشنهادی : خرید لوله گالوانیزه گلخانه ای
لوله های گازی از انواع مختلفی تولید و عرضه به بازار خرید و فروش می شوند و مورد استفاده قرار می گیرند. رایج ترین جنس لوله های گازی، جنس فولاد سیاه است. اما برای تولید لوله گاز از فولاد، مس و برنج نیز استفاده می شود. البته استفاده از لوله های گازی با جنس های مختلف به محل استفاده آن ها بستگی دارد. چرا که در بعضی مناطق استفاده از لوله گازی از جنس مس، ممنوع شده است. بنابراین قبل از انتخاب نوع لوله گازی باید تحقیق کنید و ببینید در منطقه مورد نظر استفاده از چه لوله ای معمول است. لوله های فولادی اغلب همراه با اتصالات آهن منعطف هستند. اولین لوله های گازی پراستفاده، لوله هایی از جنس پلی اتیلن بوده که از ابتدا برای گازرسانی منازل مورد استفاده قرار می گرفت. با پیشرفت مواد پلی اتیلنی، استفاده از این نوع لوله ها گسترش پیدا کرد.
انتخاب بهترین لوله گاز نسبت به فشار گاز و اندازه لوله متفاوت است. اما در خطوط اصلی انتقال گاز، لوله های فلزی کربن استیل مورد استفاده قرار می گیرد و در خطوط تقسیم گاز شهری، روستایی و یا انشعابات مصرفی، تجربه استفاده از لوله های پلی اتیلن، تجربه موثر و خوبی است. هر چند اغلب در ایران برای انشعابات خانگی همان لوله های فولادی مورد استفاده قرار می گیرد.
لوله های گازی، عموما به صورت آلیاژی تولید و عرضه می شوند؛ به عنوان مثال، اگر قرار باشد لوله ای از فولاد ساخته شود، معمولا از فولاد آلیاژی استفاده می شود. مهم ترین دلیل استفاده از عناصر آلیاژی در ساخت لوله ی گازی، افزایش کاربرد ها و مقاومت لوله در برابر آسیب های احتمالی است. چنان که در قسمت قبلی هم گفتیم، لوله های گازی در چهار جنس زیر تولید می شوند:
* فولادی: لوله های تولید شده با این جنس، انعطاف بیشتری نسبت به مدل های دیگر دارند. در مناطقی که رطوبت بیشتر دارند، از لوله ی گازی فولادی گالوانیزه هم استفاده می شود.
* برنجی: از این جنس برای تولید انواع شیرآلات و اتصالات گازی مورد استفاده در ساختمان، بهره می برند.
* مسی: لوله های مسی برای برخی از قسمت های خاص، مورد استفاده قرار می گیرند؛ جالب اینجاست که استفاده از لوله های مسی در بعضی مناطق، ممنوع است و مورد استفاده قرار نمی گیرد.
* پُلیاتیلن: در سال های گذشته، استفاده از لوله ی پلیاتیلن، بیشتر از هر زمان دیگری افزایش یافته است؛ قابل ذکر است که این لوله، معمولا در شبکه های گاز رسانی شهری استفاده می شود.
لوله های گازی، همان طور که از نامشان مشخص است، برای انتقال گاز مایع مورد استفاده قرار می گیرند. البته ممکن است برای شما این سوال پیش بیاید که در چه مکان هایی از لوله ی گازی استفاده می شود؟ مواردی که در زیر به آن ها اشاره کردیم، ازمهم ترین موقعیت هایی هستند که انواع لوله های گازی در آن ها استفاده و به کار برده می شود:
* سامانه های هیدرولیک و هوای فشرده
* انواع سوله های صنعتی و کارخانه های کوچک و بزرگ
* کارخانه های پتروشیمی
* پالایشگاه های نفتی
* نیروگاه های تولید الکتریسیته
* هر سازه ای که نیاز به تاسیسات گازی داشته باشد
* ساختمان های مسکونی و اداری
لوله مانیسمان چیست
لوله مانیسمان به عنوان یکی از پرکاربرد ترین انواع لوله، در بخش های مختلف صنعت، برای ذخیره و انتقالات سیالات مورد استفاده قرار می گیرد. لوله ها از حیث جنس، کاربرد، نحوه ی ساخت و نحوه اتصالات در دسته های مختلفی تقسیم می شوند. در سال های اخیر با توجه به رشد سریع ساخت و ساز و تاسیسات و تقاضای بالای صنایع، انواع لوله با افزایش حجم تولید مواجه بوده است.
از لحاظ روش ساخت، لوله ها به دو دسته ی لوله های بدون درز (Seamless) و لوله های درزدار یا درز جوش (welded pipe) نیز گروه بندی می شوند. در ساخت انواع لوله های درزدار ابتدا ورق فولادی به شکل لوله فرم داده می شود و سپس محل درزها بوسیله جوش بهم متصل می شوند. جوش محل درزها می تواند بدون الکترود (ERW) بوده و از انواع جوشکاری الکتریکی مقاومتی و یا جوشکاری القایی فرکانس بالا باشد. همچنین عملیات جوشکاری می تواند با استفاده از الکترود (DSAW) انجام شود. لوله مانیسمان، هیچگونه درز جوش و شکافی نداشته و سطح داخلی و خارجی آن ها کاملا یکپارچه است.
انواع لوله مانیسمان ساختار بدون درز دارند. به این معنا درز موجود در سایر لوله ها که محل تمرکز تنش و عامل گسیختگی است، در لوله های مانیسمان وجود ندارد. همین امر باعث شده تا لوله های مانیسمان نسبت به لوله های موجود در بازار مقاومت بیشتری داشته باشند و برای نصب در شرایط ویژه نظیر فشار های عملیاتی بالا طراحی شده اند. کاربرد لوله مانیسمان به دلیل مقاومت فشاری بالاتری که در مقایسه با لوله های درز دار دارد، در انتقال سیالات با ارزش و در صنایعی چون خطوط نفت و گاز، صنعت پتروشیمی و پالایشگاهی اهمیت پیدا می کند. از جمله کاربرد لوله های مانیسمان در صنایع مختلف میتوان به دو مورد زیر اشاره کرد:
* صنایع نفت و گاز
نفت و گاز به عنوان بزرگ ترین صنعت ارزی در جهان شناخته می شود. کاربرد لوله مانیسمان در این صنعت بسیار گسترده است. لوله های بدون درز برای کاربرد های متفاوتی از جمله صنایع بالادستی لوله های نفتی (OTC)، لوله های حفاری تیوبینگ و کیسینگ، لوله های انتقال مایعات و گازها، لوله های مورد استفاده برای پالایش نفت و گاز و مشتقات آن، لوله های با مصارف تاسیساتی و … استفاده می شوند.
علاوه بر لوله های بدون درز از لوله API نیز در لوله کشی خطوط گازی بسیار استفاده می شود.
طبق استاندارد، لوله های بدون درز که در این صنعت استفاده می شوند عبارتند از: A53, A333, A106و API5I. این لوله ها بزرگ ترین سهم را در بازار دارند و به علت حفظ خواص مکانیکی و استحکام در دما های بالا و پایین و همچنین مقاومت به خوردگی بسیار مورد توجه قرار گرفته اند.
* صنایع دریایی
از دیگر موارد کاربرد لوله مانیسمان، صنایع دریایی است. لوله های بدون درز در کشتی سازی کاربرد بسیار زیادی دارند، از جمله در سیستم لوله کشی دیگ های بخار و قسمت هایی از کشتی که در معرض دما و فشار بالا قرار دارند، استفاده می شود. علاوه بر ساخت کشتی از لوله های مانیسمان در دیگر صنایع دریایی مانند ساخت زیردریاییها، سکوی بالگردها و فانوس های دریایی استفاده می شود. لوله های زیردریایی به دلیل قرار گرفتن در محیط با خورندگی و فشار بالا نیازمند استحکام و مقاومت به خوردگی خوب و تغییرات ابعادی کم می باشند که همین شرایط لوله های بدون درز را به بهترین گزینه برای این کاربرد تبدیل کرده است.
انواع لوله مانیسمان دارای رده های ۲۰، ۴۰، ۶۰، ۸۰، ۱۲۰ و ۱۴۰ است و به صورت شاخه های ۶ و ۱۲ متری تولید می شود. محدودهی اندازه (قطر لوله) این لوله ها نیز از ۱/۲ تا ۳۶ اینچ بسته به کاربرد های مختلف است و در ایران نهایتا تا سایز ۲۴ اینچ موجود است. از پرتقاضا ترین رده های لوله مانیسمان می توان به رده های ۲۰ و ۴۰ اشاره کرد که در ادامه با آن ها بیشتر آشنا می شویم.
لوله مانیسمان رده ۲۰
لوله رده ۲۰ نوعی لوله مانیسمان است که در دسته لوله های سبک قرار می گیرد و اغلب در مواردی که به تحمل تنش و فشار خیلی بالایی نیاز نیست، مثل لوله های گازرسانی توکار ساختمانی و سیستم لوله کشی موتورخانهها استفاده می شود.
لوله مانیسمان رده ۴۰
لوله رده ۴۰ از پراستفاده ترین لوله های مانیسمان است. این لوله ها معمولا در قطرهای ۲/۱ تا ۱۶ اینچ، تولید و به بازار عرضه می شوند و از نظر شاخص وزنی، معادل وزن استاندارد یا STD هستند. از این نوع لوله مانیسمان معمولا برای کاربرد هایی که از حساسیت بالاتری برخوردارند، مثل پروژه های مربوط به انتقال گاز، خطوط آتش نشانی، صنایع نفت و گاز و پتروشیمی و ساخت مخازن تحت فشار مورد استفاده قرار می گیرد.
مطلب پیشنهادی : خرید لوله داربستی
تفاوت لوله گازی و لوله مانیسمان
گازرسانی ساختمان نیازمند لوله و اتصالات مانیسمان و جوشی درزداری هستند که تحمل فشار بار گاز را داشته باشند. هم از نظر تحمل فشار و هم از نظر امنیت جانی انسان ها استفاده از لوله گاز که تحمل بیشتری نسبت به انواع لوله گالوانیزه داشته باشد ضروری است. از پرفروش ترین لوله گازی خانگی در ایران می توان به کارخانه لوله گاز سپاهان اصفهان اشاره نمود. اما لوله گاز خانگی چیست و از چه جنسی ساخته می شود. این لوله ها کاملا همچون لوله مانیسمان تولید و عرضه می شوند با این تفاوت که لوله مانیسمان یک لوله فولادی یک تکه و بدون درز است و همچنین ضخامت بالایی دارد که اکثرا در تجهیزات و لوازم موتورخانه مورد استفاده قرار میگیرد اما لوله گاز خانگی به لوله مانیسمان گاز مشهور است. به این علت که توان تحمل فشار هوای بسیار بالایی دارد.
لوله گازی خانگی در دو مدل تو کار یعنی لوله گاز api 5L و لوله گاز رو کار لوله جوشی درزدار سبک تولید و به بازار لوله و اتصالات ایران عرضه و به فروش می رسند. قطعا قیمت لوله گاز توکار به علت ضخامت بیشتر و توانایی تحمل بار فشار بیشتر از قیمت روز لوله گاز روکار بیشتر خواهد بود.
در عین حال لیست قیمت لوله گاز سپاهان از لیست قیمت روز لوله مانیسمان کمتر بوده زیرا لوله های مانیسمان بدون درز تولید و به فروش می رسند. این مسئله را در نظر بگیرید که وزن لوله گاز در لیست با وزن لوله مانیسمان برابری می کند و تنها درز لوله قیمت آن را تعیین می نماید.
از لوله و اتصالات هم جنس لوله سپاهان گازی می توان به اتصالات گازی آریا و اتصالات مانیسمان بنکن، انواع لوله مانیسمان چینی و اتصالات جوشی ایران اتصال اشاره نمود که در سر و ته لوله گاز جوشی میخورد. معمولا این لوله ها را به صورت نیم گرد در سر و ته به خط تولید می رسانند تا وقتی یک اتصالات جوشی درزدار یا مانیسمان بدون درز در سر آن برای لوله کشی قرار می گیرد تا جوش بخورد، جوش لوله مشخص نبوده و پس از جوشکاری لوله گاز کاملا تمیز به نظر برسد. این عمل از نظر فنی نیز بسیار درست و روی اصول می باشد.
